---

سیستم مدیریت انرژی (EnMS) مجموعه‌ای از روش‌ها، فرآیندها و ابزارهایی است که به سازمان کمک می‌کند تا عملکرد انرژی خود را به‌طور مستمر بهبود بخشد. در واحدهای پتروشیمی، این سیستم فراتر از نصب چند کنتور ساده است. از نظر این دانشجوی مدیریت انرژی تعهد مدیریت ارشد که در استاندارد ایزو 50001 ویرایش 2018 توجه ویژه ای به آن شده است مهم تر از هر چیزی می باشد. یک سیستم مدیریت انرژی کارآمد، باید بتواند ردپای مدیریت انرژی در هر بخش سازمان که بارز محسوب می شود پیاده سازی و اجرا کند. 

در واقع در پتروشیمی اگر بخواهیم مدیریت انرژی را به نحو احسن پیاده کنیم بایستی سیستم سازی صورت بگیرد. از اینروست که ما در استاندارد ایزو 50001 صحبت از سیستم مدیریت انرژی می کنیم. هدف نهایی این سیستم بهبود مستمر نسبت به شرایط گذشته است. یک سیستم انرژی موفق در طول چند سال یا بهبود مستمر داشته است و یا اینکه شرایط را همانگونه حفظ کرده و یا حداقل برنامه ای برای بهبود مستمر دارد. 

---

واحد مدیریت انرژی بخشی از یک سیستم مدیریت انرژی و در واقع یک واحد مدیریتی-نظارتی است که وظیفه آن جاری کردن سیستم مدیریت انرژی در سازمان است. مدیریت انرژی اگر بر مبنای استاندارد ایزو پیاده سازی و اجرا شود شامل دو بخش سیستمی و فنی می باشد.
بخش سیستمی آن در برخی سازمانها با ایجاد سیستم مدیریت یکپارچه با هم مورد ممیزی قرار می‌گیرد. این بخش شامل تهیه روش های اجرایی، فرم‌ها، دستورالعمل ها و سایر مدارک بوده و در واقع کار آن ساختار سازی برای اجرای سیستم  مدیریت انرژی بوده که سیستم مستقل از افراد کار خودش را انجام دهد. این بخش با همکاری سایر بخش ها و در سطوح مدیریتی سازمان صورت می پذیرد. مدیر انرژی و درک آن از سیستم مدیریت انرژی و همچنین توانایی ارتباط سازی و اقناع کردن مدیران دیگر در این بخش بسیار ضروری می باشد.

بخش فنی سیستم مدیریت انرژی داده محور است. در کل هر چیزی در دنیا تبدیل به داده قابل اندازه گیری شود کنترل پذیر می‌شود. در اینجا روش جمع آوری داده ها، پاکسازی آنها، تبدیل آن به داده های قابل فهم و در نهایت گزارش گیری جهت تصمیم سازی و تصمیم گیری بر مبنای اطلاعات است. محاسبات مربوط به خطوط مبنا، شبیه سازی، مطالعات موردی و سایر اقدامات  مهندسی مربوط به این قسمت می باشد لذا مدیر انرژی از نظر فنی و مهندسی نیز باید دارای سطحی از توانایی و آگاهی باشد. 

مدیر انرژی: در یک سازمان مدیر انرژی باید با دید کلان، برون سازمانی و درون سازمانی ریسک ها و فرصت هایی که سیستم مدیریت انرژی را تحت تاثیر قرار می دهد بشناسد. با این تفاسیر یک مدیر انرژی بایستی حداقل درک خوبی از اتفاقاتی که در  سطح جهانی، کشوری، منطقه ای، و درون سازمانی در جریان است با خبر باشد و این امر صورت نمی پذیرد مگر با ارتباط سازی و آموزش مداوم.

---

در بسیاری از واحدهای پتروشیمی:

• مصرف ویژه انرژی از مقدار طراحی فاصله گرفته است.
• بهای تمام‌شده انرژی به‌صورت دقیق محاسبه نمی‌شود.
• سهم هر تجهیز در مصرف انرژی مشخص نیست.
• تحلیل انحراف انرژی به‌صورت عددی و قابل تصمیم‌گیری انجام نمی‌شود.
• سیستم مدیریت انرژی به تهیه گزارش محدود شده است.
• خطوط مبنا صرفا آماری بوده و به منطق ترمودینامیکی آنها توجه نشده است.
• و …
• مدیریت انرژی زمانی ارزشمند است که بتواند به تصمیم عملیاتی، کاهش هزینه و بهبود عملکرد تجهیزات منجر شود. بسیاری از واحدهای صنعتی مدیریت انرژی را با «حسابداری انرژی» یا «گزارش‌دهی دوره‌ای» اشتباه می‌گیرند. از دیدگاه من، مدیریت انرژی یک فرآیند زنده و مبتنی بر تحلیل‌های ترمودینامیکی و آماری است.

---

شاید این نظر مخالفت زیادی داشته باشد ولی راه تبدیل شدن  به یک مدیر انرژی خوب از مسیر کارشناسی آن می گذرد. در بالا برخی از خصوصیات مدیر انرژی برشمرده شد و در اینجا قصد داریم برخی از خصوصیات یک کارشناس انرژی را برشمریم. به نظر من یک کارشناس انرژی باید هر دو مهارت نرم و سخت را داشته باشد. علاوه بر این:

• تسلط بر موازنه انرژی و مواد، ترمودینامیک و مکانیک سیالات: پایه و اساس هرگونه تحلیل انرژی.
• شناخت فرآیندهای پتروشیمی: شما باید بدانید یک واحد ASU یا متانول چگونه کار می‌کند تا بتوانید مصرف انرژی آن را تحلیل کنید.
• یادگیری استانداردهای مدیریتی: به‌ویژه استاندارد ISO 50001:2018.
• تسلط بر نرم‌افزارهای شبیه‌سازی: ابزارهایی مثل Aspen HYSYS برای تحلیل اکسرژی و بهینه‌سازی سیکل‌های تبرید و بخار ضروری هستند.
• تحلیل داده (Data Analytics): کار با اکسل در سطح پیشرفته و یادگیری مبانی رگرسیون و آمار.

---

مدیریت انرژی فرآیندی مستمر از اندازه‌گیری، تحلیل و اقدام است. من، کریم علیزاده، با بیش از 10 سال تجربه در واحدهای پتروشیمی و پالایشگاهی، در کنار شما هستم تا سیستم مدیریت انرژی سازمان شما را از یک ساختار کاغذی به یک ابزار واقعی برای کاهش هزینه‌ها تبدیل کنم.

اگر به دنبال آموزش تخصصی، ممیزی انرژی یا طراحی سیستم‌های پایش آنلاین هستید، از طریق بخش تماس با ما یا دکمه درخواست مشاوره با من در ارتباط باشید. همچنین علاوه بر توانمندی افراد و سازمان جهت اجرای یک سیستم مدیرت انرژی بالغ موارد زیر در سطوح کارشناسی در خدمت ذینفعان محترم هستیم:

---

1- شناسایی کامل سیستم

شناسایی سیستم مدیریت در شرکت و همچنین فرآیندها جهت نوشتن روش اجرایی کار

2- استخراج داده

استخراج داده های عملیاتی مبتنی بر روش اجرا با همکاری گروه های زیربط

3- پاکسازی داده ها و ایجاد داشبورد تصمیم سازی

جمع آوری داده های خام و پاکسازی آنها جهت تولید داده های قابل فهم برای تصمیم گیری و همچنین خطوط مبنا

4- تهیه گزارش اجرایی نهایی

تهیه گزارش برای هر مرحله و آموزش پرسنل

---